Με την ευκαιρία της <<εορτής των Μουσείων>> που μόλις πέρασε, ή αλλιώς της <<Ημέρας και Νύχτας των Μουσείων>>, όπως επιθυμεί να καθιερώσει το Γαλλικό Υπουργείο Πολιτισμού -στο οποίο οφείλουμε την ιδέα και διάδοση της επετείου-, μπορούμε να εκφράσουμε σχετικά με την δράση των ευρωπαικών και όχι μόνο Μουσείων, μία σειρά από σκέψεις, προβληματισμούς, ενδοιασμούς, ενστάσεις και άλλες ανησυχίες για την υπάρχουσα, πρόσφατη κατάσταση στην λειτουργία και ανάπτυξή τους υπό την σκιά της <<οικονομικής κρίσης>>. Ιδιαίτερα όσοι εργαζόμαστε με πολλούς τρόπους στους τομείς αυτούς, στους οποίους σχεδιάζεται και εφαρμόζεται η  διαχειριστική αντίληψη για την πολιτιστική κληρονομιά, για το παραπάνω ζήτημα  θα μπορούσαμε ο ένας στον άλλο  να προσθέτουμε συλλογισμούς χωρίς τέλος. Στην <<μικρή>> και <<μεγάλη>> μας χώρα, όπου όλα συμβαίνουν μαγικά και όσο γρήγορα χτίζονται, διαλύονται και το αντίθετο, πάσχοντας από μία ακατανίκητη ανάγκη για διαρκές αλλαγές και αγώνες χωρίς τέρμα οι όψεις των κυβερνητικών πολιτικών επιλογών με επίκεντρο τις πολιτισμικές δράσεις έχουν φορέσει ό,τι απομένει από την <<διεθνή γκαρνταρόμπα>> των ιδεών. Φανταστείτε τι αποτέλεσμα έχει μία τέτοια μίμηση (όχι βέβαια αυτή του αρχαίου δράματος, αλλά η κατά το δυνατόν αντιγραφή).

Μία αναγκαστική, χωρίς έμπνευση, δράση για όσους συμμετέχουν, μία δράση χωρίς ψυχή που συντηρεί κατά το δυνατόν ένα υπάρχον <<κρατικό νοικοκυριό>>, μία τάξη που εξασφαλίζει την συνέχεια θεσμών χωρίς να προβληματίζεται για την βιωσιμότητά τους σε έναν ανταγωνιστικό κόσμο (δηλαδή για την ανάπτυξη τους) και δεν ασχολείται επομένως με την δημιουργία νέων. Ένα παγιωμένο από δεκαετίες σύστημα που επιδέχεται λίγες και αργές αλλαγές, όπως ακριβώς συμβαίνει και με την αντίληψη <<περί πολιτικής>> μας. Άλλωστε οι κρατικές επιχορηγήσεις, οι δυνατότητες των Προυπολογισμών λιγοστεύουν όλο και περισσότερο και υπάρχει πάντα το άλλοθι της ελληνικής <<μιζέριας>> των χρεών για τον κρατικό τομέα. Σε κρατικό και ιδιωτικό πεδίο εξίσου, η <<ελληνική>> αντίληψή μας περί διαχείρισης της πολιτιστικής κληρονομιάς φαίνεται ότι περιστρέφεται το ίδιο χωρίς διέξοδο, γύρω από την οικονομική ευημερία των <<διαχειριστών>> και  αυτό δεν μεταφράζεται συνήθως, των <<θεσμών-διαχειριστών>> αλλά των <<στελεχών-διαχειριστών>>, όσων μεσολαβούν για να διεκπεραιωθεί το  καθετί με όλες τις συνέπειες. 

Κάθε πολιτιστική δράση σήμερα και πολύ περισσότερο η τέχνη -γιατί να κρυβόμαστε πίσω από το δάκτυλό μας- είναι δέσμια μίας σκληρής εμπορευματοποίησης, τα στάδια της οποίας ένα προς ένα μοιάζουν με τα στάδια της εκποίησης. Οι πολιτιστικές δράσεις για να υπάρχουν  πρέπει να πωλούνται ακριβά, να επιφέρουν τουλάχιστον διπλάσιο του κόστους τους, αφού διαφορετικά η κατά τα άλλα μοναδική και ανεκτίμητη  ζωή τους σε αυτόν τον κόσμο, έχει προκαθορισθεί βραχύβια. Διότι δεν μπορούν να επιβιώσουν έναντι των απαιτήσεων των <<διαχειριστών>>. Δυστυχώς μεγάλο μέρος των δημιουργών με τον φόβο της διαρκούς <<οικονομικής κρίσης>> από την οποία πρέπει να βγαίνει αλώβητη η <<αλήθεια>> της τέχνης τους υποκύπτουν στην δοσοληψία. Ένας τρομερός αγώνας δρόμου για αυτούς τους αποσπά από το καθεαυτό έργο τους , την διαρκή, επίμονη καλλιέργεια της τέχνης τους. Οι δημιουργοί αναγκάζονται να μετρούν την αξία τους στο σύγχρονο <<χρηματιστήριο>> της τέχνης και όχι σε αυτό της Ιστορίας. Πάσης φύσεως εκθεσιακοί χώροι, κρατικοί, ιδιωτικοί φιλοξενούν την αγωνία τους, την ανασφάλεια που κληροδοτείται επαρκώς δυστυχώς και σε ένα μέρος των νέων.  <<Πρέπει να ζήσουμε, να πληρώσουμε τους μεσάζοντες, να διαφημιστούμε, να έχουμε δημόσιες σχέσεις, όσο ακριβότερα πωλούνται τα έργα μας τόσο πιο ανεγνωρισμένοι θεωρούμαστε και τελικά σε αυτόν τον κόσμο ό,τι δηλώσεις είσαι, αλλά πρέπει να αγωνισθείς να επιβληθείς ως έτσι…>>. Και με αυτούς τους σύγχρονους ανέμους, αγαπητοί φίλοι, πορεύεται το καράβι της δημιουργίας.
Και για να επανεξετασθεί ο ρόλος των μεσαζόντων και η χρησιμότητά του, οι υπερεξουσίες τους και επομένως οι παρεμβάσεις τους στην πορεία των πραγμάτων, θα πρέπει να επισημανθεί ουσιαστικά η ανάγκη της άμεσης <<συνομιλίας>> των έργων τέχνης και των άλλων προιόντων του Πολιτισμού με τον παράγοντα θεατή –άνθρωπο και αυτό να γίνει το όραμα τουλάχιστον της κρατικής πολιτικής για τον Πολιτισμό. Και σίγουρα παρά τον διαφορετικό του χαρακτήρα ο ιδιωτικός τομέας θα ακολουθήσει κατά πολύ αυτό που επιβάλλεται ως αξία. Για αυτό και εδώ, όπως σε όλες τις πολιτικές αποφάσεις, χρειάζεται ένας αυστηρός έλεγχος και σχεδιασμός, μία στρατηγική επιτεύξεων που απαιτεί να ειπωθεί επιτέλους η αλήθεια από όλες τις πλευρές, να εντοπισθούν χωρίς συμβιβασμούς τα κακώς κείμενα και να διαδοθεί νέα αντίληψη για την  διαχείριση της Πολιτιστικής κληρονομιάς.
 Παρόλα αυτά, μεταξύ των τοίχων των ευρωπαικών, ελληνικών, κρατικών και ιδιωτικών Μουσείων, στους κήπους και στους εξώστες τους (όταν υπάρχουν), τα πολιτισμικά αγαθά συνηθίζουν έως και σήμερα, να βρίσκουν <<αραξοβόλι>>. Τα Μουσεία, ως θεσμοί, συνεχίζουν να βρίσκονται πάντα εδώ για να θυμίζουν τις αξίες της δημιουργίας, την λειτουργία και ευεργεσία της για το ανθρώπινο είδος. Να αντιστέκονται  τελικά στην εκποίησή της (κανείς άλλωστε δεν ξεφεύγει της Ιστορίας). Η κάθε περίπτωση Μουσείου, όπως τονίσαμε από την αρχή, έχει την δική της φυσιογνωμία και διαδρομή και παρά τα παραπάνω, αργά ή γρήγορα η αντίληψη για την διαχείριση της πολιτιστικής κληρονομιάς θα <<αναγκασθεί>> να αλλάξει εφόσον μαζί με το καράβι της δημιουργίας, προχωρά και το καράβι της ζωής εμπρός. Η νέα παγκόσμια εικόνα των <<Μουσείων του διαδικτύου>> που έπεται, θα οδηγήσει αργά ή γρήγορα στην επανεξέταση των αξιών. Η τέχνη που από την φύση της επανακαθορίζεται συνεχώς, όπως και η ηθική των κοινωνιών, θα βρει τις διεξόδους επιβίωσης. Και ενώ θα αρχίζαμε αυτή την συζήτηση με την σκέψη ότι στην Ελλάδα μας συνήθως μας προλαβαίνουν τα γεγονότα και ούτε μία ποιητική <<Νύχτα των Μουσείων>> δεν έχουμε την δύναμη να ονειρευτούμε σήμερα, ας σκεφτούμε ότι στο μέλλον ίσως κουρασμένα από την γνώση του υπολογιστή τα εγγόνια μας θα τρέξουν να αναζητήσουν το κάλλος και πάλι υπό το σεληνόφως στην Ακρόπολη  και  η βόλτα στους <<μουχλιασμένους>>, για ορισμένους σήμερα, χώρους των  Μουσείων  θα αναδειχθεί σε μία ουσιαστική, άμεση συνάντηση με την γνώση.
Και όπως από τις επισκέψεις μας σε ξένες πόλεις πάντα ισχυρή μένει η ανάμνηση των δημόσιων δρόμων, των οδών, καλή ή επώδυνη εντύπωση από μία διαχειριστική αντίληψη, έτσι και στην σημερινή πορεία της σύγχρονης δημιουργίας και τέχνης υπάρχουν ήδη  προσπάθειες να επαναπροσδιορισθεί το μονοπάτι της δημιουργίας, να αναδειχθούν οι σκοποί και οι αξίες του, να υπογραμμισθεί η αυτοδυναμία του και να παύσει η εμπορευματοποίησή του προς όφελος ορισμένων. Πολλά οφείλει η Ιστορία στους σκεπτόμενους πολίτες, στις πρωτοβουλίες τους. Είναι το δημιουργικό, ισχυρό κύτταρο του Πολιτισμού και της ευρωπαικής Δημοκρατίας. Ήδη στην πόλη μας η πολύπλευρη καλλιτεχνική δραστηριότητα νέων ανθρώπων που θα παρουσιασθεί συντόμως στους δημόσιους χώρους της Παλαιάς Πόλης μας, πλατείες και παρόδους, με τον ευρηματικό τίτλο Πασπαρτού 2009 προσκαλεί τους κατοίκους της πόλης να συμμετέχουν σε μία αυθόρμητη, άμεση γνωριμία με την δημιουργία. Οι δημόσιοι χώροι, ως ανοικτό κέντρο προβολής της τέχνης, ως <<υπαίθριο>> Μουσείο, αποκτούν την λειτουργία τους καθώς φιλοξενούν μία τέχνη για όλους, χωρίς περιορισμούς και κατηγορηματικά με στόχο την <<απουσία οικονομικής υποστήριξης εμπορικού χαρακτήρα>>. Μία ουσιαστική, ελπιδοφόρα πρόταση διαχειριστικής αντίληψης για την πολιτιστική κληρονομιά με επίκεντρο την Παλαιά μας Πόλη μας καλεί, εδώ στην Κέρκυρα -στα Ιόνια νησιά που τόσα προσέφεραν στην εκκίνηση της νεοελληνικής τέχνης- να συμμετέχουμε με το σύνθημα <<τολμήστε, δημιουργία για όλους>>!

                    Μαρία Μελέντη, ιστορικός τέχνης